พิซซ่าถูกทำขึ้นครั้งแรกเมื่อไหร่? ย้อนประวัติศาสตร์กว่าพันปีของแผ่นแป้งแสนอร่อย
คำถามที่ว่า “พิซซ่าถูกทำขึ้นครั้งแรกเมื่อไหร่” ไม่มีคำตอบตายตัว เพราะพิซซ่าไม่ได้ถูกคิดค้นโดยใครคนใดคนหนึ่งในวันใดวันหนึ่ง แต่มันคือผลผลิตของวิวัฒนาการทางอาหารที่ยาวนานนับพันปี หากคุณนิยามพิซซ่าว่าเป็น “แป้งแผ่นที่ใส่หน้า” รากฐานของมันอาจเก่าแก่มนุษย์รู้จักทำขนมปังเสียอีก
ยุคก่อนประวัติศาสตร์: แป้งแผ่นกับอารยธรรมโบราณ
มนุษย์รู้จักทำแป้งแผ่นมาตั้งแต่ยุคหินใหม่ ราว 7,000 ปีก่อน มีการค้นพบหลักฐานการอบขนมปังในแคว้นซาร์ดิเนีย ในอียิปต์เมื่อ 2,200 ปีก่อนคริสตกาล มีการโรยหน้าด้วยส่วนผสมที่เรียกว่า “ดุกกา” และในปี 500 ก่อนคริสตกาล ทหารเปอร์เซียใช้โล่ของตนอบแป้งแผ่นแล้วโรยหน้าด้วยชีสและอินทผลัม
อารยธรรมโบราณรอบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนต่างก็มีแผ่นแป้งในแบบฉบับของตัวเอง
| อารยธรรม | อาหาร | ลักษณะ |
|---|---|---|
| ชาวกรีก | พลาคูส (Plakous) | แป้งแผ่นราดหน้าด้วยชีส หัวหอม กระเทียม |
| ชาวโรมัน | พานิส โฟคาเชียส (Panis Focacius) | ต้นกำเนิดของโฟกัชชา |
ในมหากาพย์ Aeneid ของเวอร์จิลเมื่อ 19 ปีก่อนคริสตกาล มีการกล่าวถึงทหารที่ใช้แผ่นแป้งเป็นจานรองอาหาร โรยหน้าด้วยเห็ดและสมุนไพร แล้วเคี้ยวกินทั้งแผ่น ในเมืองปอมเปอีที่ถูกฝังในปี ค.ศ. 79 มีการค้นพบแผ่นแป้งที่ถูกแบ่งเป็น 8 ชิ้นเสมอกัน และในปี 2023 มีการค้นพบภาพจิตรกรรมฝาผนังในปอมเปอีที่แสดงภาพแป้งแผ่นที่มีผลไม้และเครื่องเทศ คล้ายโฟกัชชา ถูกเรียกว่า “บรรพบุรุษของพิซซ่า”
กำเนิดพิซซ่าสมัยใหม่: แป้งแผ่นคนจนในเนเปิลส์
จุดเปลี่ยนที่ทำให้พิซซ่ากลายเป็นอาหารที่เรารู้จักในทุกวันนี้เกิดขึ้นที่เมืองเนเปิลส์ ประเทศอิตาลี ในช่วงปลายศตวรรษที่ 18
เนเปิลส์ในยุคนั้นกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ประชากรเพิ่มจาก 200,000 คนในปี 1700 เป็น 399,000 คนในปี 1748 เศรษฐกิจตามไม่ทัน ทำให้คนยากจนจำนวนมากตกอยู่ภายใต้ความยากจน คนจนเหล่านี้ต้องการอาหารที่ ราคาถูก และ กินได้ง่าย พวกเขาจึงนำแป้งแผ่นมาวางหน้าและอบในเตาอบ
จุดสำคัญที่ทำให้พิซซ่าในเนเปิลส์แตกต่างจากแป้งแผ่นโบราณคือ มะเขือเทศ ซึ่งถูกนำเข้ามายังยุโรปจากทวีปอเมริกาในศตวรรษที่ 16 ในช่วงแรกถูกมองว่าเป็นพิษและถูกใช้เป็นอาหารของคนจน ชาวเนเปิลส์นำมะเขือเทศมาเป็นส่วนผสมบนแป้งแผ่น และเกิดเป็นพิซซ่าในรูปแบบที่เราคุ้นเคย
ดังนั้น หากถามว่า “พิซซ่าถูกทำขึ้นครั้งแรกเมื่อไหร่” คำตอบคืออาจย้อนไปถึง 7,000 ปีก่อนในยุคหินใหม่ หรืออย่างน้อย 2,200 ปีก่อนในอียิปต์โบราณ แต่พิซซ่าอย่างที่เรารู้จักในทุกวันนี้ ถือกำเนิดขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 ที่เมืองเนเปิลส์ เมื่อมะเขือเทศถูกนำมาใส่บนแป้งแผ่นและกลายเป็นอาหารของคนยากจน
